سەرۆك کۆمار د.لەتیف جەمال رەشید ئەمڕۆ شەممە 24-2-2024 ئامادەی شەشەمین کۆنفرانسی دیالۆگی بەغداد بوو، کە پەیمانگای عێراق بۆ دیالۆگ لەژێر دروشمی (پەیوەندی هەرێمی-میحوەری عێراق) رێکیخستوە.
سەرۆك کۆمار لە کۆنفرانسەکەدا وتەیەکی پێشکەشکرد و دوپاتیکردەوە، چالاکی ناوەندەکانی توێژینەوە و دامەزراوە مەدەنییەکانی پەیوەست بە دیالۆگ و لێکتێگەیشتن، چالاکیی گرنگە، کە کاری حکومەتەکان بەرەوپێش دەبات بۆ پەرەپێدانی بەهاکانی پێکەوەژیان، هەروەها پشتیوانی دەکات لە پێشکەشکردنی بیرۆکە و تێڕوانینەکان بۆ بڕیاربەدەستان، ئەمەش یارمەتیدەرە بۆ دروستکردنی بڕیارەکان.
هەروەها ئاماژەی بەوەکرد، ئەو سیاسەتەی عێراق، کە لە دوای روخانی دیکتاتۆرییەت و لەلایەن حکومەتە جیاجیاکانەوە پەیڕەودەکرێت و پەرەیپێدراوە، لەسەر بنەمایەکی بنەڕەتی داڕێژراوە و بریتییە لەوەی عێراق هەمیشە لایەنێکی چالاکە بۆ لێکتێگەیشتن و پێکەوەژیانی ناوچەیی.
سەرۆك کۆمار راشیگەیاند؛ عێراق کاری کردوە بۆئەوەی نەبێتە خاڵی هێرشکردنەسەر هیچ لایەنێکی ناوچەیی، بەڵکو فاکتەرێکی ناوچەیی کاریگەرە لەپێناو هاریکاری بونیادنەر و پشتگیریکردنی ئیرادەی دیالۆگ و بەهاکانی لێکتێگەیشتن لەنێوان وڵاتە جیاوازەکاندا.

ئەمەش دەقی وتەکەی بەڕێز سەرۆك کۆمارە:

بەناوی خودای گەورە و میهرەبان

خوشکان و برایانی ئامادەبووی بەڕێز
سڵاوی خودای گەورەتان لێبێت

سڵاوتان لێبێت و دەستخۆشی لە هەوڵەکانتان دەکەم بۆ سازکردنی ئەم کۆنفرانسە، کە پەیوەندی بە پتەوکردنی بەهاکانی دیالۆگ و کارکردنی هاوبەشەوە  هەیە لەپێناو دروستکردن و پەرەپێدانی ژینگەیەکی ناوچەیی و جیهانی پاڵپشت بۆ گفتوگۆ و لێکتێگەیشتنی باش لەنێوان وڵاتان.
رەنگە گرنگترین و باشترین لێکتێگەیشتن، ئەو لێکتێگەیشتنە بێت کە لەسەر بنەمای باوەڕێکی راستەقینە بە دیالۆگ و فرەچەشنی و جیاوازی بونیادنراوە،  پاشان لێکتێگەیشتنەکە بەهێزتر دەبێت هەر کاتێك لەسەر بنەماکانی بەرژەوەندیی هاوبەش بێت و پاڵپشت بێت بە رێزگرتن لە سەربەخۆیی و سەروەریی وڵاتان و کۆمەڵگەکان.
چالاکی ناوەندەکانی توێژینەوە و دامەزراوە مەدەنییەکانی پەیوەست بە دیالۆگ و لێکتێگەیشتن، چالاکیی گرنگە، کە کاری حکومەتەکان بەرەوپێش دەبات بۆ پەرەپێدانی بەهاکانی پێکەوەژیان، هەروەها پشتیوانی دەکات لە پێشکەشکردنی بیرۆکە و تێڕوانینەکان بۆ بڕیاربەدەستان، ئەمەش یارمەتیدەرە بۆ دروستکردنی بڕیارەکان و هێنانەئارای کەشێکی گونجاو بۆ لێکتێگەیشتنی باش و پێکەوەژیان.

لای هەموان ئاشکرایە، ئەو سیاسەتەی عێراق، کە لە دوای روخانی دیکتاتۆرییەت و لەلایەن حکومەتە جیاجیاکانەوە پەیڕەودەکرێت و پەرەیپێدراوە، لەسەر بنەمایەکی بنەڕەتی داڕێژراوە و بریتییە لەوەی عێراق هەمیشە لایەنێکی چالاکە بۆ لێکتێگەیشتن و پێکەوەژیانی ناوچەیی و یارمەتیدەرە بۆ دروستکردنی ژینگەیەکی پاڵپشت بۆ دیالۆگ و رێزگرتن لە فرەچەشنی و جیاوازییەکان. هەربۆیە عێراق کاری کردوە بۆئەوەی نەبێتە خاڵی هێرشکردنەسەر هیچ لایەنێکی ناوچەیی، بەڵکو فاکتەرێکی ناوچەیی کاریگەرە لەپێناو هاریکاری بونیادنەر و پشتگیریکردنی ئیرادەی دیالۆگ و بەهاکانی لێکتێگەیشتن لەنێوان وڵاتە جیاوازەکاندا.
بە پشت بەستن بەو بنەما گشتیانەی حکومەتەکانی عێراق پەیڕەویانکردووە، دەتوانین هەوڵ و رۆڵی عێراق لە دروستکردنی کەشێکی گونجاو و پاڵپشت بۆ گفتوگۆ لەنێوان هەردوو وڵاتی دراوسێ، شانشینی عەرەبی سعودیە و کۆماری ئیسلامی ئێران پشتڕاستبکەینەوە. لەڕاستیشدا هەوڵەکانمان بەبێ ئەنجام دەبون ئەگەر ئیرادە و هاریکاری بونیادنەرانەی  حکومەتەکانی هەردوو وڵاتی دراوسێ نەبوایە.
پێدەچێت ئەمڕۆ ناوچەکەمان پێویستییەکی زۆری بە بەهێزکردنی پرەنسیپەکانی دیالۆگی بونیادنەر و بەرهەمدار هەبێت.
بەرژەوەندیی گەلان و وڵاتان لە پەرەپێدانی رێساکانی لێکتێگەیشتن و چەسپاندنی پرەنسیپەکانی دیالۆگ و روانینێکی بەرپرسیارانەیە بەرەو داهاتوو.
بەرژەوەندیی ناوچەکەمان لەوەدایە، کە هەموومان هاریکاریی یەکتربکەین لەپێناو هێنانەئارای ژینگەیەکی گەشەسەندو و  هاریکار و یەکگرتوو.
لە دەیەکانی رابردودا، کات زۆر بەفیڕۆدراو لەو ماوەیەدا سامان و دەرفەتی زۆر بەهەدەر دران، کە دەکرا ناوچەکە بەرەو پێشەوەببەن و هاوبەشی بەهێزتر بکەن و هاریکاری بچەسپێنن.
کەشوهەوای جەنگ و توندوتیژی و تیرۆر لەم دەیان ساڵەدا، هۆکارێکی سەرەکی بوو بۆ بەفیڕۆدانی ئەو سەرچاوە مرۆیی و ئابورییانە و پێموایە هەموومان لە ناوچەکەدا درکمان پێکردووە یاخود پێویستە درک بەوە بکەین، کە ئاشتی و لێکتێگەیشتنی نێوان وڵاتان تاکە رێگایە بۆ دروستکردنی ناوچەیەکی ئارام و سەقامگیر و پێشکەوتوو.
لەم چوارچێوەیەدا دوپاتیدەکەینەوە، کە سەقامگیری لەم ناوچەیەدا بەبێ کۆتاییهێنانی تەواوەتی بە نەهامەتی گەلی فەلەستینی و بەدەستهێنانەوەی مافی رەوای دەوڵەت و خاکی نیشتمانی، بەدی نایەت.
ئێستا کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی زیاتر لە جاران درک بەمە دەکات، چونکە بەدواداچوون بۆ نەهامەتیی فەلەستینییەکان و ئەو تاوانانە دەکات، کە بەرامبەریان ئەنجامدەدرێن. بەرپرسیارێتیی کۆمەڵگەی نێودەوڵەتییە، کە بە ئیرادەیەکی راستەقینە و کاریگەرەوە کاربکات بۆ کۆتاییهێنان بەو نەهامەتیانە و راگرتنی ئەو تاوانە قێزەونانەی، لە دژی گەلی فەلەستین ئەنجامدەدرێن.

خوشکان و برایان بەهیوای سەرکەوتن بۆ کۆنفرانسەکەتان و بۆ ئەو هەوڵە دڵسۆزانەی دەدرێن بۆ بەدیهێنانی دیالۆگێکی ناوچەیی دڵسۆز و بەرهەمدار.

دوبارە سڵاوی خودای گەورەتان لێبێت.